Zelfzwichting is een wieksysteem, waarin jaloeziekleppen zich bevinden. Doordat het draai-asje niet midden op zo'n jaloezieklep zit, kunnen de kleppen al naar gelang van windkracht automatisch open en dicht gaan, zodat de molen regelmatiger draait en maalt. Ik heb eens op een molen met zelfzwichting gewerkt: van het openen van de moleningang tot het graan malen duurde het slechts vier minuten! Tenzij de kap al toevallig goed op de wind stond en het graan in de kaar ligt. Dat bespaarde mij het geknoei met zeilen, wel meer dan een half uur.
Hier draaiende wieken met zelfzwichting. Gefotografeerd vanuit de achterzijde van de kap in Spetzerfehn (Ostfriesland) toen ik daar in 1983 opgeleid werd. Uiterst rechtsboven een blad van de windroos.
Zo'n zelfzwichting zie je veel in Groningen, maar ook in Engeland, Duitsland, Denemarken en zelfs twee in België.
Dit is de molen van North Leverton niet ver van Lincoln in Engeland, met dubbele zelfzwichting. Gebouwd in 1813. Nog in vol bedrijf. Ik fietste daar langs en stelde me aan de "miller" voor "as a Dutch windmiller". Hij moest nog wat zakken bij de klanten afleveren en vroeg me zijn maalwerkzaamheden over te nemen. Makkelijk te bedienen en nadat het graan leeggemalen was, kwam hij weer terug en keek zeer tevreden naar de zakken met vers meel. Is me zo sterk bijgebleven.
Dekkerwieken bestaan uit een soort van vliegtuigprofielen, die de roeden helemaal omsluiten. Een uitvinding van molenmaker Adriaan Dekker uit Hazerswoude, vandaar de naam. Geeft goede trekkracht maar bij harde wind moeilijk te remmen en voor minder ervaren molenaars zelfs gevaarlijk.
Molen de Bataaf in Winterswijk met Dekkerwieken, zelf gefotografeerd in april 2024.
Het zou me te gortig zijn om op zo'n fietsforum over alle wieksystemen te vertellen. Ga zelf op verkenning uit!