Dwars door Nederland: Haarlem - Winterswijk

Dank voor alle leuke reacties.

janenliseth schreef:
di 22 sep, 2020 10:12
Soms lijkt het wel een geschiedenis les.
Ja, dat is het natuurlijk ook. :D
Da's dan weer mijn afwijking, dat ik pathologisch last heb van de historische sensatie. Op elke plek waar ik sta realiseer ik me: "Wat hier wel niet gebeurd is in de loop der eeuwen."
Dag 6: Donderdag 2 juli, Lochem – Winterswijk, 64 km
Dit voelt een beetje als de laatste fietsdag, omdat ik mijn beoogde einddoel (Winterswijk) ga bereiken. Maar dat is het nog lang niet. Maar eerst maar eens de mooie Achterhoek in.

Afbeelding
Daar is het meteen genieten van de fraaie landschappen en de leuke fietsweggetjes.

Afbeelding
Zijn deze arme paardjes nou tot hun knieën weggezakt in de drassige beekoever, of hebben ze gewoon zulke korte beentjes?

Afbeelding
Hier kan ik altijd erg van genieten. Waar zie je dat nu nog, varkens in de wei in plaats van in een bio-stal? Maar het is wel de pest voor je gazon.

Afbeelding
In de buurt van Borculo staat bij de Lebbenbrug dit 16e eeuwse tolhuis, annex boerderij. Het is echt zeldzaam dat een gewoon huis al deze eeuwen overleefd heeft. Voor kerken en kastelen is dat niet ongewoon, maar voor zo'n gebouw wel.

Afbeelding
Ik heb ook genoten van het (gereconstrueerde?) bord met toltarieven. Tegenwoordig zouden ze hooguit onderscheid maken tussen een voetganger, een fietser, een auto en een vrachtwagen. Maar deze tarieven zijn heel wat gespecificeerder
Een mensch te paard 5 cent, een ledig paard 2 ½ cent, een vette os of koe 2 cent, een pink of tweejarig 1½ cent, een vet kalf 1 cent, een kar met koopmanschappen in het land blijvend 20 cent, met onbeslagen raderen 15 cent. Als je doorreed naar Duitsland was het duurder (en terecht!). Enz., enz. Het geeft ook interessant inzicht in het economisch verkeer van vroeger.

Afbeelding
Op de kaart zag ik een plaatsje genaamd Leostichting. Dat fascineert me dan, dus heb ik het opgenomen in de route. En ook dat blijkt weer boeiend. Kijk nou dit muurreliëf uit de jaren '50. Het lijkt wel socialistisch realisme: boeren en arbeiders. Arbeid leidt tot verlichting. Dat is duidelijk de boodschap. Maar het is niet socialistisch maar Rooms-Katholiek. De Leostichting is een voormalig heropvoedingsgesticht voor moeilijk opvoedbare jongeren, dat tot in de jaren '80 gedreven werd door de Fraters van Utrecht. Nu zit er nog steeds jeugdzorg, maar gelukkig niet meer met de fraters. Want sinds de Commissie Deetman weten we dat deze instelling vroeger een heel slechte reputatie had op het gebied van seksueel misbruik. Tsja, de Katholieke kerk begint na alle onthullingen langzamerhand op een criminele organisatie te lijken. Maar deze jaren ’50 architectuur is dan toch wel weer aardig.

Afbeelding
En voor wie het nog niet wist: Groenlo wordt ook wel Grolle of Grol genoemd, en Grolsch is dus bier uit Groenlo. (Vandaar de kleur van het logo ongetwijfeld.)

Afbeelding
Groenlo speelde een belangrijke rol in de Nederlandse Opstand, met name als grensvesting tegen de Katholieken uit Münster. Frederik Hendrik oefende bij het beleg van Groenlo (1627) voor zijn latere meer beroemde overwinning bij Den Bosch. Willem van Nassau, een zoon van Maurits, werd in de laatste minuten van de strijd doodgeschoten door een Grolse sluipschutter, die een hele tijd had liggen mikken en na zijn succesvolle schot de onsterfelijke woorden sprak: ‘So, die leijt!’ De vestingwallen van Groenlo zijn nog gedeeltelijk intact, en het is een alleraardigst stadje.

Afbeelding
Dat is anders in Winterswijk. Als stadje is er niet zoveel aan, maar een aantal individuele gebouwen hebben de ballotage van dit beeldverslag gehaald. Dit pand fascineerde mij niet zozeer door de fraaie architectuur, maar vooral vanwege het opschrift ’Help U Zelven’. Is dit nou opbeurend bedoeld of heel egoïstisch? Zoekt u het zelf maar uit! Hoe moet ik dit opvatten? Een speurtocht op google wees uit dat het hier om een voormalige coöperatieve winkel gaat. Daar had ik nog nooit van gehoord, maar dat schijnt in de eerste helft van 20e eeuw een vrij wijd verbreid fenomeen te zijn geweest. Wie lid werd van de coöperatie (en contributie betaalde), kon tegen een gereduceerd tarief boodschappen doen in deze winkel. Het businessmodel zat hem in de grootschalige inkoop en het ontbreken van een winstoogmerk. De coöperatie had meerdere winkels in verschillende plaatsen. Ook elders in het land bestonden dit soort winkelcoöperaties. Net als de oude woningbouwverenigingen eigenlijk: betaalbaar levensonderhoud door samenwerking.

Afbeelding
Tussen de overwegend kleinsteedse bebouwing detoneert de voormalige manufacturenwinkel van de firma Van Oorschot. Het pand is rond 1900 gebouwd in de mondaine Art Nouveau stijl als was het een heus warenhuis.

Afbeelding
En ook in Winterwijk weer sporen van een rijk joods verleden (het kwam al eerder terug in dit verslag). Een 19e eeuwse synagoge, met daarnaast een heel fraaie rabbiwoning in Art Nouveau stijl. In Winterwijk is dat een beetje pijnlijk omdat deze gemeente bekend stond als een NSB-dorp (20% van de stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen van 1935).

Afbeelding
In Winterwijk heb ik de boodschappen weer aangevuld, waarna ik aan de laatste etappe begin naar het kampeerterrein. Dat ligt op zo'n 10 km achter Winterswijk, bijna op de Duitse grens. Ik vind een heel rustig plekje aan de rand van het terrein. Omdat het nogal stevig waait gebruik ik m'n tarp nu als windscherm. Kan ik lekker uit de wind zitten en koken.

Afbeelding
Mijn uitzicht is werkelijk heel aangenaam: een brede strook hoog gras met veldbloemen, en daarachter een doorkijkje naar een met bomen omzoomd veld. Typisch een plek waar in de schemering reeën te zien zijn, hoop ik. Maar ze komen niet.

Wordt vervolgd....
Hoi Huib,
Ik volg je verhaal en was gisteren ook toevallig op het Masterveld maar je jammer genoeg niet gezien, ik was oa aan het klussen bij de pizza oven.

Groet,
Ben
Ben, Huib was daar op 2 juli, dus dan kan het kloppen dat je mekaar gemist hebt. :wink:
:D Inderdaad. Maar toch jammer, Ben. Altijd leuk om een praatje te maken.
:D Inderdaad. Maar toch jammer, Ben. Altijd leuk om een praatje te maken.
Dag 7: Vrijdag 3 juli, rondje Vreden (Dld), 31 km

Ik blijf twee nachten op het kampeerterrein bij Winterswijk, en in plaats van de Achterhoek verder te verkennen, besluit ik een rondje door Duitsland te toeren, naar het dichtbij gelegen stadje Vreden.

Afbeelding
De infrastructuur hier laat soms wat te wensen over….

Afbeelding
…maar verder zijn ze wel goed bezig hier.

Afbeelding
De grens met Duitsland. Grenspalen fascineren mij altijd vanwege hun symboliek en het abstracte aanbrengen van juridische grenzen in een fysieke wereld die gewoon doorgaat. De vogel en de muis hebben geen paspoort en zijn zich niet bewust van de grens. Hooguit vinden ze het grensgreppeltje een lekker plekje. Deze paal is echt oud en dateert van het Verdrag van Burlo (1753), dat diende om nog wat kleine geschillen tussen Gelderland en het bisdom Münster op te lossen die er nog lagen sinds de Vrede van Münster (1648). Toch bijzonder dat Nederlandse oostgrens al zo lang stabiel is. (Op de tijdelijke Nederlandse annexatie van Duits grondgebied na de Tweede Wereldoorlog na.)

Afbeelding
Vlak over de grens ligt het vliegveld Stadtlohn-Vreden, waar ik even naar het opstijgen en landen van kleine vliegtuigen blijf kijken. Er staan ook nog wat historische toestellen op het platform, maar ik krijg ze niet goed op de foto.

Afbeelding
Als ik het kleine Duitse stadje Vreden (What’s in a name?) binnenrijd stuit ik direct op een begraafplaats met oorlogsmonument. Even kijken. Ook dit onooglijke plaatsje is in de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog door geallieerde bommenwerpers volkomen met de grond gelijk gemaakt. Het is onwaarschijnlijk wat er in die laatste maanden van de oorlog allemaal nog gebeurd is. Deze familie is exemplarisch voor het leed van de gemiddelde Duitser: Oma Maria en kleinzoon Jürgen zijn omgekomen bij het bombardement van 21 maart 1945, zoon Justus is voor altijd vermist geraakt aan het oostfront.

Afbeelding
Ik had me voorgenomen eens goed copieus te gaan lunchen in Vreden, op z'n Duits met een grote schnitzel ofzo. Maar de enige schnitzeltent is pas 's avonds open. Verder is er alleen een café, een konditorei en een pizzeria. OK, dan die laatste maar. Met de pizza napolitana is niets mis, maar die schnitzel is me mooi door de neus geboord! Het weizenbier maakt gelukkig veel goed. Maar qua lekker lunchen is het lot mij niet zo gunstig gezind deze vakantie.

Afbeelding
Zoals ik al schreef is Vreden in de oorlog helemaal platgebombardeerd. Het stadje kenmerkt zich dan ook door vreugdeloze wederopbouwarchitectuur. Het enige lichtpuntje is de oude kloosterkerk, die na de oorlog weer gerestaureerd is. Het fraaie romaanse portaal met beelden van Christus en de vier evangelisten uit de 12e eeuw.

Afbeelding
Nu meende ik toch vrij zeker te weten dat Christus destijds aan het kruis gestorven is. Maar volgens dit reliëf in de kloosterkerk is hem door een Romeinse soldaat (in 16e eeuwse wapenrusting) de nek omgedraaid.

Afbeelding
Dat Duitsers geen gevoel voor humor zouden hebben, blijkt ook niet waar te zijn. Zo wordt het toch nog een leerzaam tochtje.

Afbeelding
Op de terugweg staat er, ver buiten de stad, een klein kapelletje met gedenkplaten voor de gesneuvelden van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. In Frankrijk en Engeland vind je dit ook. In dit soort plattelandsgemeenschappen is binnen 40 jaar twee keer een halve generatie weggevaagd. Dat kennen we gelukkig in Nederland niet. Ook hier weer 12 jongens die vermist zijn. Gewoon spoorloos verdwenen, nooit meer teruggevonden. Afschuwelijk. Ook weer veel dezelfde achternamen op de lijst: Broers en neven. Wat me dan wel weer tegen de borst stuit is de pseudo-religieuze zemeltekst erboven: "Gottes Wille kennt kein Warum". Nou, volgens mij weten we vrij precies waarom deze jongens allemaal gesneuveld zijn. En god had daar niet zoveel mee te maken.

Afbeelding
In Vreden heb ik boodschappen gedaan bij de supermarkt. Dat was mijn eerste mondkapjeservaring. De uitkomst van de boodschappen was een linzenschotel met verse braadworst, courgette en wat tomatenpuree. Een en ander gelardeerd met een frisse Duitse witte wijn.

Afbeelding
Als nagerecht wordt ik getrakteerd op de opkomst van de volle maan boven de bomen. Hoe romantisch! Ach, was er nu maar een leuk meisje. (Hm, ik begin mijn vrouw te missen.) Mijn laatste nacht in de tent. Morgen weer op weg naar huis.

Wordt vervolgd......
Geweldig Huib, dit mooie verslag van slow-travel ! 👍🏻
Dank je, Flix!

Dag 8: Zaterdag 3 juli, Winterswijk - Enschede, 53 km, Schiphol – Haarlem, 15 km
Dit is de laatste dag van mijn tocht. Vandaag moet ik weer zien thuis te komen. Ivm met Corona was het aan het begin van de week onduidelijk hoe dat zou gaan. Fietsen mochten nog niet in de trein. Aanvankelijk had ik afgesproken dat mijn vrouw me in Deventer op zou komen halen met de auto. Maar dat bleek niet nodig. Vanaf 1 juli mocht de fiets mee de trein, mits met reservering. Dus ik ben op zoek gegaan naar een station op een leuke fietsafstand met een goede verbinding naar Haarlem. (Dus niet te vaak overstappen.) Ik kwam uit op Enschede, dat zo'n 50km fietsen is vanuit Winterswijk, en waarvandaan een rechtstreekse trein naar Schiphol rijdt. Vanaf Schiphol is het nog maar 15km fietsen naar huis. Dus dat is het plan.

Afbeelding
Ik blijf grensovergangen altijd fascinerend vinden. Hier bij het tweelingdorp Zwilbroek/Zwillbrock. Voorwiel in Duitsland, achterwiel in Nederland. Blijft merkwaardig. Leuke grensovergang trouwens, met nog een al jaren leegstaand douanekantoortje en aan beide zijden een oude marechaussee/grensschutz kazerne. Aardig is niet alleen de witte streep op de straat, maar ook dat de beplanting in de berm wisselt bij de grensovergang. Als een grens er maar lang genoeg ligt wordt het, naast een juridische grens, ook een cultuurgrens.

Afbeelding
Soms valt je oog op details...... :shock: In het dorpje Rekken trof ik een oude begraafplaats, met onder een prachtige rode beuk deze twee graven. De weduwe Antvelink heeft zich vijftien jaar lang op lopen vreten omdat haar meisjesnaam op de steen van haar echtgenoot foutief gespeld was. Maar ja, kost een hoop geld, een nieuwe steen. Dus uitzitten maar de rest van je leven.

Afbeelding
Het thema van vandaag is blijkbaar begraafplaatsen. Het dorpje Rekken is vooral bekend vanwege de Rekkense Inrichtingen. Hier werd in 1913 de eerste TBS-kliniek (toen heette dat nog TBR) van Nederland gesticht, midden op een woest stuk heide. De grond werd door de patiënten zelf ontgonnen. Tegenwoordig zouden we dat dwangarbeid noemen, maar toen werd zware fysieke arbeid heilzaam en therapeutisch geacht voor getormenteerde zielen en verwarde geesten. Nog steeds zijn er in Rekken een aantal forensisch-psychiatrische instellingen. Rondom de Tweede Wereldoorlog werden hier ook ongehuwde tienermoeders voor hun eigen bestwil heen gestuurd. Naast nog wat oude gebouwen trof ik de begraafplaats van de inrichtingen. Opvallend veel mensen van middelbare leeftijd (zelfdoding?) liggen er naast opvallend veel zuigelingen (kinderen van ongehuwde moeders?). Bizar maar fascinerend. Maar ook personeelsleden van de instelling liggen hier begraven. Het was hier dus ook een echte gemeenschap, waar zowel patiënten als medewerkers soms decennialang woonden, leefden en zich betrokken voelden. Er was ook niks te beleven in de omgeving, nauwelijks openbaar vervoer en eigen autobezit was tot in de jaren '60 voor gewone mensen onbereikbaar. Dus men was op elkaar aangewezen. Weer zo'n bijzondere plek.

Afbeelding
Nog een laatste mooie grenspaal (uit 1713), vlak onder Enschede.

Afbeelding
En een kleurig plaatje van het beladen rijwiel op dezelfde locatie, waar ik even een plaspauze hield.

Afbeelding
De kenner is direct duidelijk welke stad ik hier nader. (Maar de oplettende lezer zonder verstand van voetbal ook.)

Afbeelding
Bij het binnenrijden van Enschede stuitte ik nog op deze creatief verbouwde BMW. Nee, dit is niet Mad Max, dit is het land van de Zwarte Cross.

Afbeelding
Waarom post ie nou een foto van een ouwe betonplaat, zul je je afvragen. Nou, dit is het restant van SE fireworks en onderdeel van het monument voor de Enschedese vuurwerkramp in 2000. De krater van de explosie is zorgvuldig bewaard, evenals in de grond gedrukte betonplaten. Aan de nieuwbouw rondom deze plek is de omvang van het verwoeste gebied goed te zien.

Bij het station in Enschede eet ik een broodje döner en pak, rond een uur of drie, de trein naar Schiphol. Als ik op Schiphol uitstap giet het van de regen. Ik trek m'n regenjas aan en ga toch maar op weg. Het eerste stuk van de route loopt pal langs de A4 en ik heb harde wind en stromende regen tegen. Wat een %$#@&*-einde van de vakantie! Gelukkig wordt het vanaf Hoofddorp een beetje droger, en ik neem de prima fietsroute langs de Geniedijk naar Haarlem, waar ik de wind van opzij heb. Ruim voor het avondeten ben ik thuis en zijg neer op de bank, knus tussen vrouw en kind in, met een lekker flesje trappistenbier. 'Willen jullie de foto's zien?' Ja, dat willen ze wel.... (Begin nu weer vooraan met lezen)
Leuke serie reisverhalen, dank voor het delen!

Toch één opmerking over je laatste dagverslag:
Enschede ligt niet in het land van de Zwarte Cross. Enschede ligt in Twente (Overijssel) en de Zwarte Cross vindt plaats in de Achterhoek (Gelderland). Ik* meld het maar even, want op het forum gooien Randstedelingen gebieden in Oost-Nederland wel vaker op één hoop.

*) Afkomstig uit die Achterhoek, en ooit student in Enschede.
Mooi gevonden van de achternaam op die grafsteen :)

In Veenhuizen is ook zo'n begraafplaats voor verpleegden als personeelsleden. Intrigerend idd.
https://www.veenhuizenboeit.nl/zien-en- ... -gesticht/
willem.m schreef:
zo 27 sep, 2020 17:55
Enschede ligt niet in het land van de Zwarte Cross. Enschede ligt in Twente (Overijssel) en de Zwarte Cross vindt plaats in de Achterhoek (Gelderland).
Maar Willem, je wilt toch niet zeggen dat de Zwarte Cross géén grensoverschrijdende gebeurtenis is?

Huib2 (is er ook een Huib1?), dank je voor het onderhoudende reisverslag, leuk om te volgen!

Groetjes,

Carl
Huib2 bedankt voor je mooie en duidelijk verslag en mooie foto's
Groetjes Andries
Dank voor alle leuke reacties!
willem.m schreef:
zo 27 sep, 2020 17:55
Enschede ligt niet in het land van de Zwarte Cross.
Ja, daar heb je natuurlijk gelijk in, Willem. Toen ik het opschreef vond ik het al wat kort door de bocht. Ik wilde eigenlijk zeggen dat ik dit voertuig direct met de Zwarte Cross associeerde.
Gelukkig weet ik* nog wel het verschil tussen de Achterhoek en Twente. :D

*) Van oorsprong Brabo, maar sinds mijn studententijd import-randstedeling.
Fedor schreef:
zo 27 sep, 2020 18:10
In Veenhuizen is ook zo'n begraafplaats voor verpleegden als personeelsleden. Intrigerend idd.
Dank voor de tip, Fedor. Echt een bestemming voor mij.
Carl schreef:
zo 27 sep, 2020 18:25
Huib2 (is er ook een Huib1?)
Ja althans, de nickname Huib was al vergeven op het forum, blijkbaar aan iemand die al lang niet meer actief is.
Leuke verslagjes met leuke foto's. Erg vermakelijk om te lezen, zo te zien heb je een leuke tocht gehad 8)
Wat een mooi verslag met een mooi oog voor details, dankjewel!
Geweldig verslag in mooie stijl. Zelf fiets ik regelmatig van Lisse naar Aalten, mijn geboorteplaats, maar ik mis jouw oog voor detail. Vanuit Aalten (Lintelo) is Winterswijk e.o. is een van mijn favoriete fietsgebieden.
Huib2 schreef:
ma 21 sep, 2020 22:02

Afbeelding
Na in Zutphen boodschappen te hebben gedaan, besluit ik nog even van het mooie weer te profiteren. Ik fiets niet direct naar het kampeerterrein bij Lochem, maar neem een route touristique die via Vorden en wat fraaie kastelen leidt. Het kasteel Hackfort laat zich door het omringende gebladerte slecht bekijken, maar de bijbehorende watermolen uit 1700 is een fraai geval. De molen behoorde ongetwijfeld tot de heerlijke rechten van de kasteelheer, die zich zo een belangrijke positie kon aanmeten: De boeren uit de streek waren afhankelijk van de molen om hun graan te laten malen, en de kasteelheer bepaalde de tarieven, in geld of in natura.
De watermolen van kasteel Hackfort doet me wat. Het dorp Vorden heeft verder nog twee windmolens, vrij dichtbij elkaar. Ik heb hier een foto van dezelfde watermolen, in 1950 genomen door mijn vader. Bij de fietsen staat mijn moeder, die op dat moment nog in verwachting van mij was!

Foto 1950.jpg